AMSTERDAM - Hypotheken worden beperkt tot de marktwaarde van de woning, kondigde de AFM aan. Een dag later bleek de toezichthouder dit niet te mogen bepalen.

De voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) die dit dinsdag voorstelde, is op een pijnlijke manier teruggefloten. Niet alleen door de complete huis- en hypotheekbranche, ook door de Tweede Kamer. Maar vooral door het ministerie van Financiën waar deze Hans Hoogervorst jaren staatssecretaris was.

De AFM-voorzitter liet dinsdag weten dat financiële instellingen voortaan geen hypotheekleningen mogen verstrekken die hoger zijn dan de marktwaarde van de te kopen woning. Dit zou betekenen dat er altijd eigen geld meegebracht moet worden door eenieder die een huis koopt. Hoogervorst zei dat hij deze maatregel dwingend op kan leggen en met boetes kan sanctioneren.

Maatregel niet mogelijk

Maar volgens het ministerie van Financiën klopt dit niet. Want voor wat de AFM wil is een wetswijziging nodig. Die wijziging moet dan worden aangebracht in de zogenoemde ‘open norm van verantwoorde kredietverlening’ zoals het in de Wet op het financiële toezicht staat. Het voornemen van de AFM betekent dat in plaats van die open norm een maximum aan hypotheekleningen komt.

De AFM mag banken niet dwingen maxima aan leningen te stellen, maar de toezichthouder kan banken wel oproepen als een vuistregel voortaan de marktwaarde als het maximum voor een nieuwe hypotheek te hanteren.

Financiën noemt de maatregel van de AFM in een verklaring dan ook een voorstel. Een die het ministerie verklaart te zullen 'bestuderen en hierbij te letten op de maatschappelijke en economische gevolgen, in het bijzonder op het voorkomen van ongewenste gevolgen voor de huizenmarkt'.

Voorstel gaat niet door

Daarmee is het ‘voorstel’ wat de huizenbranche betreft zo goed als afgeschreven, want dat die gevolgen zeer schadelijk zijn, met name voor starters, is duidelijk. Er is wel instemming met het tweede voorstel van Hoogervorst om strikter vast te houden aan het verband tussen het inkomen van de huizenkoper en de hoogte van de hypotheek. De norm daarvoor, 4,5 keer het (gezamenlijke) inkomen, wordt volgens Hoogervorst in een op de vijf gevallen overschreden.

Van de circa 150 duizend huiseigenaren die nu proberen hun bezit te verkopen, zullen er deze week vast enkele hebben gevloekt. Hun potentiële kopers zouden meer moeite hebben gehad met de financiering als de hypotheeklening niet meer mag zijn dan de marktwaarde van het te kopen huis, zeg maar de koopprijs. Hoe dan ook moeten ze de koopkosten, globaal 10 procent van de koopprijs, zelf ophoesten.

En bij de verkopers komen minder kijkers over de vloer, waardoor ze zich genoodzaakt voelen de vraagprijs verder te verlagen. Verder, want de markt is al moeilijk, helemaal voor iemand die al een nieuwe woning heeft gekocht en de oude nog niet heeft kunnen verkopen.

Vandaar dat de kritiek op AFM-voorzitter Hans Hoogervorst is dat hij misschien wel een punt heeft met het aanpakken van de zware hypotheken, maar dat zijn timing er een is van een keeper die naar de hoek duikt als de tegenstander het doelpunt op de middenstip al aan het vieren is. Hoogervorst is volgens critici ongeveer tien jaar te laat met zijn maatregel.

Geld meenemen

Voor die tijd bracht nog bijna iedereen zelf geld mee om bovenop de hypotheeklening te leggen. Sinds eind jaren negentig torent bij de meeste hypotheken het bedrag uit boven de waarde van het huis. Dat fenomeen stimuleerde die waardestijging weer, waardoor honderdduizenden huizenbezitters nu met duizelingwekkende hypotheekleningen zitten. Zeker als dat beleggingshypotheken zijn, hebben ze nu in tijden van oplopende werkloosheid en dalende beurskoersen redenen voor slapeloze nachten. Daar kunnen die twee door Hoogervorst ook nog wel bij. ‘Tsja, tien jaar geleden bestond de AFM nog niet’, grapte hij.

Bron tekst en afbeelding: ANP

Terug naar nieuws